DZIAŁ: Różnorodność organizmów lądowych. ROZDZIAŁ 9.: Dlaczego rośliny nasienne dominują na lądach?

Nasiona roślin okryto nasiennych

Wspólną cechą roślin nasiennych jest wytwarzanie nasion, które służą im do rozmnażania i rozprzestrzeniania się, a także umożliwiają przetrwanie niekorzystnych warunków. Naukowcy opisali już ponad 250 000 gatunków roślin okrytonasiennych. Nazwa tej grupy roślin wzięła się stąd, żę ich nasiona są ukryte w owocach. Do okrytonasiennych zalicza się większość roślin, które spotykamy na co dzień w naszym otoczeniu. Należą tu prawie wszystkie rośliny użytkowe, takie jak:

• zboża
• rośliny okopowe 
• oleiste
• włókniste
• lecznicze
• przyprawowe
• warzywa
• drzewa i krzewy liściaste
• rośliny zielne

Występowanie roślin okrytonasiennych
Rośliny okrytonasienne opanowały wszystkie dostępne środowiska na kuli ziemskiej. Wiele z nich przystosowało się do życia w miejscach z ograniczonym dostępem do wody. Przykładami mogą być:

• kaktusy
• rozchodniki
• rojniki gromadzące w łodygach lub liściach

Z kolei poznane już grążele, grzybienie czy trzcina przystosowały się do życia w środowisku wodnym. Niektóre rośliny lubią cień, inne wolą miejsca dobrze nasłonecznione. Są wśród roślin takie, które wymagają gleb bardzo żyznych, i takie, które rosną na glebach ubogich.

Rośliny okrytonasienne:

• brzoskwinie
• pomidory
• papryka
• orzech laskowy
• groch

oraz

• rojnik
• grzybień
• bniec biały
• pszeniec gajowy

Nagonasienne - rośliny nie wytwarzające owoców
Przedstawiciele roślin nagonasiennych, których na świecie opisano zaledwie ok. 800 gatunków, nie wykształcają owoców. Nasiona tych roślin leżą bezpośrednio na łuskach nasiennych szyszek. W Polsce nagonasienne są reprezentowane przez drzewa i krzewy iglaste. Najpospolitszym drzewem iglastym w Polsce jest sosna zwyczajna. W górskich lasach rosną zazwyczaj świerki, a czasem jodły lub modrzewie. Modrzewie są jedynymi w naszej strefie klimatycznej drzewami iglastymi zrzucającymi igły na zimę. Wysoko w górach rośnie kosodrzewina, czyli sosna górska. Rzadko występującymi drzewami iglastymi i podobnie jak kosodrzewina podlegającymi ochronie, są cis i limba.

Drzewa iglaste 

• sosna
• świerk
• jodła

DZIAŁ: Różnorodność organizmów lądowych. ROZDZIAŁ 8.: Warunki życia na lądzie.

Wspólne cechy środowisk lądowych
Środowiska lądowe są bardzo różnorodne. Mimo to mają pewne cechy wspólne, którymi różnią się od środowisk wodnych. Na lądach organizmy poruszają się po stałym podłożu. Powietrze, które jest znacznie rzadsze od wody, także ułatwia poruszanie się, a poza tym zapewnia dostęp do dużych ilości tlenu, co umożliwia organizmom lądowym oddychanie. Niektóre grupy organizmów lądowych - owady, ptaki i niektóre ssaki (nietoperze) - są przystosowane do lotu. Trzeba jednak podkreślić, że wahania temperatury, zarówno w ciągu doby jak i w roku, są na lądzie znacznie większe niż w wodzie. Przeważającej liczbie organizmów lądowych grozi niedobór wody. Przetrwanie w konkretnych warunkach zapewniają organizmom lądowym przystosowania w ich budowie i czynnościach życiowych.

Światło
Na lądzie dostęp do światła jest lepszy niż w wodzie. Niektóre rośliny wymagają dużych ilości światła, a inne rosną w cieniu. Na lądzie są też miejsca - np. głębokie jaskinie -  do których światło nie dociera. Długość dnia i nocy wpływa na czynności życiowe organizmów. Dla roślin konkretna długość dnia jest sygnałem do tego, aby zakwitnąć, a dla zwierząt - aby przystąpić do okresu godowego.

Rośliny światłolubne:

• jaskier
• zawilec

Woda
Środowiska lądowe są bardzo zróżnicowane pod względem dostępności wody - od niemal bezwodnych pustyń i półpustyń po wilgotne lasy równikowe, w których codziennie występują intensywne deszcze. Rośliny przystosowują się do życia w tych środowiskach na wiele sposobów. Jedne gromadzą wodę na zapas, inne regularnie pozbywają się jej nadmiaru. Także zwierzęta przebywające w suchych środowiskach wykazują przystosowania do przetrwania w takich warunkach.

Temperatura
Kiedy panuje wysoka temperatura, sposobem na ochłodzenie organizmu jest wyparowywanie z niego wody. Zarówno rośliny, jak i zwierzęta pozbywają się w ten sposób temperatury ciała. Gdy temperatura jest zbyt wysoka lub zbyt niska, wiele zwierząt zapada w stan odrętwienia lub długotrwałego snu. Rośliny mogą przetrwać okresy niskiej temperatury w postaci kłączy bulw, cebul lub nasion.

Podłoże
W zależności od rodzaju gleby rosną na niej różne rośliny. Z barwą podłoża często jest związane ubarwienie ciała zwierząt. Zwierzęta przystosowały się do poruszania się po podłożu o różnym stopniu twardości, np. kopyta kozicy umożliwiają jej chodzenie po skałach.